Οι «Διανομείς» πληροφοριών και οι ανυποψίαστοι καταναλωτές πληροφοριών.

του Δίσκου Γεωργίου.
Στην καθημερινότητά μας, από μικρά παιδιά κιόλας αντιμετωπίζουμε και είμαστε θύματα μεταφοράς και διαδόσεως (τυχαία ή εσκεμμένα), λανθασμένων πληροφοριών και ιδεών από μία σειρά «διανομείς». Τοξική ενημέρωση εγώ την αποκαλώ, μόλυνση διανοητική την αποκαλεί ο φίλος George Le Car, μάλλον έχει δίκιο διότι μεταδίδεται μόνη της από ένα σημείο και πέρα.
Αυτή η «μόλυνση» έχει με πολύ απλό και φυσικό τρόπο σοβαρές και άμεσες επιπτώσεις στις αντιλήψεις και  έμμεσες στην συμπεριφορά του καθενός μας, καθότι οι αντιλήψεις μας επηρεάζουν ή/και καθορίζουν την συμπεριφορά μας. Αντιλήψεις  που σχηματίζει ο καθένας μας που, δεν έχει τις απαραίτητες γνώσεις (και ποιος έχει;) για να ελέγξει αν αυτό που του μεταφέρουν οι «διανομείς». Ευσταθεί, αληθεύει ή όχι, πρόκειται για ψεύδη, για υπερβολές, για στρεβλώσεις, για παραχαράξεις, επινοήσεις κ.λπ. Ποιος ξέρει; Και ποιος μπορεί; Υπό την έννοια, ποιος έχει τον χρόνο και συνάμα, το διανοητικό και γνωστικό υπόβαθρο για κάτι τέτοιο;
Για σκεφτείτε, για όλους μας και σε κάποιον βαθμό δεν ισχύει η αποδοχή αυτού του οποίου λέει η όποια αυθεντία:
-αφού το είπε επιστήμων, ε, τότε αυτό είναι.
–το παιδί λέει με βεβαιότητα πως αυτό… είναι έτσι, διότι ο δάσκαλος το είπε… Και
-πιο πέρα πόσες φορές ακούμε την έκφραση, αφού το είπαν στην τηλεόραση, αφού το βρήκα στο διαδίκτυο… κ.ά.
Ποιο φαινόμενο βλέπουμε; Την τυφλή αποδοχή της όποιας αυθεντίας, του κύρους της και των δηλώσεών της, με όλες τις συνέπειες!
Και ποιοι είναι οι «διανομείς» στους οποίους αναφέρομαι; Οι χίλιοι μύριοι… Οι λεγόμενοι επιστήμονες με τα πορίσματα και τις ανακοινώσεις τους, οι λεγόμενοι δάσκαλοι (όλων των κατηγοριών και των βαθμίδων) με τις διδασκαλίες τους (ότι καλό και ότι στραβό τους είπαν οι επιστήμονες αυτοί το αναπαράγουν, βλ. την υπόθεση των Αρίων), οι δημοσιογράφοι  ομοίως κ.ά. κ.ά
Εκτός από την παγίδα της αυθεντίας, έχουμε από πλευράς των «διανομέων», του κάθε επιτήδειου «διανομέα» και την συνεχή χρήση επιστημονικών όρων και διατυπώσεων κατά την διάδοση/διανομή πληροφοριών και ιδεών, έτσι ώστε αυτές να ακούγονται όσο το δυνατόν πιο ακατανόητες και εντυπωσιακές, πιο αξιόπιστες και πειστικές συνεπώς για τον καταναλωτή, (όπως και η ίδια η συνεχής χρήση τίτλων, όπως επιστήμων!). Αυτή η πρακτική βεβαίως δεν αποτελεί προνόμιο των επιστημόνων, αλλά και των δημοσιογράφων, πολιτικών κ.ά. οι οποίοι πείθουν με το κύρος του τίτλου και χρησιμοποιώντας «επιστημονική ή επιστημονικοφανή γλώσσα και όρους», κυρίως ως μέσο εντυπωσιασμού και δευτερευόντως  πρόκλησης σύγχυσης.
Ας το καταλάβουμε, είμαστε καταναλωτές προϊόντων, υπηρεσιών και πληροφορίας. Είμαστε τρωτοί  στην εξαπάτηση κάθε μορφής, βεβαίως και στην επιστημονικοφάνεια. Όντως έχουμε την τάση να δεχόμαστε πιο εύκολα τις απόψεις, τις θέσεις και τα επιχειρήματα κάποιου ή κάποιων, αν είναι επιστήμονες, αλλά και άλλων αρκεί να έχουν ύφος και χροιά επιστημονικότητας ακόμη και αν αυτή είναι άσχετη με την ουσία του επιχειρήματος, της υπόθεσης, της θεωρίας (π.χ. δυνατό παράδειγμα είναι η χρήση πολύ μεγάλου αριθμού αναφορών και βιβλιογραφίας γνωρίζοντας ότι ο αναγνώστης, εκ των πραγμάτων, δεν θα κάνει τον κόπο να ελέγξει το κάθε τι, την κάθε «πηγή» και θα καταλήξει ή να δεχθεί  ή να απορρίψει, χωρίς ουσιαστικό έλεγχο, βασισμένος στην όποια προκατάληψή του, σκεφτείτε το). Όσο δε, λιγότερα γνωρίζουμε για ένα θέμα, τόσο πιο εύκολος στόχος μπορούμε να γίνουμε για κάποιον επιτήδειο, αρκεί να ξέρει αφενός, πως να μας παρουσιάσει την άποψή του και να έχει αφετέρου, την υποστήριξη των ανθρώπων που ελέγχουν τα μέσα καθιέρωσης (σχολεία, ΜΜΕ).
Το θέμα της μικρής μας συζήτησης είναι η χειραγώγηση των ανθρώπων και η διαμόρφωση των απόψεων της λεγόμενης “κοινής γνώμης”, του μέσου δηλαδή ανθρώπου.
Αν κάποιος μπορεί να μας πείσει για την λογικότητα ή/και αλήθεια ενός επιχειρήματος, υποθέσεως, θεωρίας μέσα από περίτεχνες προτάσεις, τότε τι γίνεται αν αρχίσουν να εμπλέκονται και προσωπικά συναισθήματα ή/και συμφέροντα, παράγοντες οι οποίοι μπορούν από μόνοι τους να μας ωθήσουν στην αποδοχή ή την απόρριψη επιχειρημάτων, υποθέσεων, θεωριών; Η ιστορία έχει δείξει πως η προπαγάνδα μπορεί να έχει σχετικά γρήγορα αποτελέσματα και σταθερά, σε άτομα, ομάδες, ακόμη και σε μάζες εκατομμυρίων ατόμων.
Οφείλουμε να εμπιστευόμαστε ελαχίστως όσους μας παρουσιάζουν θεωρίες. Βεβαίως και τους «πραγματικούς ειδήμονες». Νομίζω πως η καλύτερη πρόνοια για την αποφυγή τέτοιου είδους παραπλάνησης και, κατ’ επέκταση, χειραγώγησης είναι η ανάπτυξη λογικής και κριτικής σκέψης, μέσα σε ένα πλαίσιο που θα ορίσει ένας σχετικός (όχι απόλυτος) σκεπτικισμός και ένας μερικός (όχι καθολικός) σχετικισμός!
Δεν μπορούμε φυσικά να ξέρουμε τα πάντα, ίσως λίγο απ’όλα και και κάτι καλά, αυτό όμως που μπορούμε να κάνουμε είναι αναπτύξουμε περισσότερα, καλλίτερα και αυστηρότερα κριτήρια και φίλτρα σκέψης και συλλογισμών τα οποία θα κάνουν πιο δύσκολη την εξαπάτηση μας (η καλή σχέση με την γλώσσα είναι από τεχνική άποψη προϋπόθεση αυτού).