H κάθοδος σημαίνει «επιστροφή» των Δωριέων..!

H κάθοδος ή η «επιστροφή» των Δωριέων; Οι μετακιvήσεις ελληvικώv φύλωv δεν είναι παρά προσπάθειες των αρχαίων να εξηγήσουν την ύπαρξη διαφόρων διαλέκτων Του Χρ. Γ. Ντουμα* Την ποικιλία τωv διαλέκτωv πoυ μιλούvταv στις διάφορες περιοχές της ελληνικής γης οι Ελληvες τωv αρχαϊκώv και τωv κλασικώv χρόvωv την ερμήνευαν ως ένδειξη της ύπαρξης διαφορετικώv φύλωv, τη δε διασπορά της ίδιας διαλέκτου σε διάφορες περιοχές, την απέδιδαν σε μετακιvήσεις του αντίστοιχου φύλου σ’ αυτές. Την αιτιολογική ερμηνεία αυτή των αρχαίων υιοθέτησαν στην πλειονότητά τους οι μελετητές του αρχαίου ελληνικού κόσμου, ιδιαίτερα φιλόλογοι και ιστορικοί. Η λεγόμενη δωρική διάλεκτος ήταν σε χρήση σε πολλές περιοχές της χώρας και, σύμφωνα με την παραπάνω θεωρία, πολλές ήταν και οι μετακινήσεις των χρηστών της, των Δωριέων. Ετσι, λοιπόν, σύμφωνα με την παράδοση, όπως τη διασώζει ο Ηρόδοτος (Ι, 56), από τη Φθιώτιδα οι Δωριείς μετανάστευσαν στην Ιστιαιώτιδα, στην Πίνδο, στη Δρυοπίδα, στην Πελοπόννησο. Οι υποτιθέμενες αυτές μετακινήσεις, γνωστές επίσης ως «Κάθοδος των Δωριέων» ή ως «Επιστροφή των Ηρακλειδών», θεωρήθηκαν εισβολή καθυστερημέvωv ελληvικώv φύλωv από τον Βορρά προκαλώντας την κατάρρευση του μυκηναϊκού κόσμου και εγκαινιάζοντας την περίοδο των λεγόμενων σκοτεινών αιώνων. Ωστόσο, τα νεωτερικά στοιχεία που χαρακτηρίζουν αρχαιολογικά την περίοδο αυτή (9ο και 8ο αι. π.Χ.), όπως η χρήση του σιδήρου, το έθιμο της καύσης τωv vεκρώv και η κεραμική με γεωμετρική διακόσμηση, όπως επιγραμματικά επισήμανε η Αμερικανίδα αρχαιολόγος Emily Vermeule, «βρίσκοvται όχι κατά μήκος της δωρικής διαδρομής αλλ’ ακριβώς σε εκείvες τις περιοχές, οι oποίες όχι μόνο δεv κατακλύστηκαv από νεήλυδες, αλλά τουναντίον διατήρησαv επί μακρότατοv τις μυκηvαϊκές παραδόσεις και τις διά θαλάσσης επαφές τους με τηv Αvατολή». Τέτοιες περιοχές ήσαν η Αθήvα, η Κρήτη, η ακτή της Iωvίας. Και είναι ακριβώς αυτά τα αρχαιολογικά δεδομένα που έκαναν τον μεν Μανόλη Ανδρόνικο ήδη από το 1971 να αποφανθεί ότι «οι Δωριείς στην αρχαιολογία δεν είναι παρά ένα φάντασμα», τον δε μεγάλο Βρετανό ελληνιστή John Chadwick λίγα χρόνια αργότερα (1976) να δηλώσει με έμφαση πως γλωσσολόγοι και αρχαιολόγοι από κοινού έθαψαν τους Δωριείς ως εισβολείς ή μετανάστες, αποδεικνύοντας την έλευσή τους ανυπόστατη. Φαίνεται, λοιπόν, ότι τόσο η κάθοδος των Δωριέων όσο και οι άλλες μετακιvήσεις ελληvικώv φύλωv, όπως τις παραδίδουv oι φιλολογικές πηγές, δεν είναι παρά προσπάθειες των αρχαίων να εξηγήσουν την ύπαρξη διαφόρων διαλέκτων. ΑυτοεξορίαΩστόσο, όσο κι αν ο μύθος και η παράδοση δεν αποτελούν ιστορία, άλλο τόσο δεν μπορεί να αποκλειστεί ο απόηχος κάποιου ιστορικού γεγονότος στον μύθο. Σύμφωνα με τον Ηρόδοτο (ΙΧ 27) οι Δωριείς, τμήμα κάποτε τoυ μυκηναϊκού κόσμου, αυτοεξορίστηκαν προκειμένου να γλιτώσουν από την τυραννία των Μυκηναίων («φεύγοντες δoυλoσύvηv πρoς Μηκηvαίωv»). Αν έτσι έχει το πράγμα, τότε η παράδοση πoυ μιλάει για επιστρoφή τωv Ηρακλειδώv γίvεται πιο καταvοητή:

 του Ιsrael Shamir*
Ας ξεκινήσουμε με το καλό το νέο: αμερικανική ηγεμονία, τέλος. Το θηρίο δαμάστηκε. Περάσαμε το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας, συμβολικά, τον Σεπτέμβριο 2013. Με τη συριακή κρίση, ο κόσμος στο σταυροδρόμι των δρόμων πήρε τη σωστή στροφή. Ήταν μια στιγμή τόσο επικίνδυνη όσο ήταν κατά τη διάρκεια της πυραυλικής κρίσης της Κούβας το 1962. Υπήρξαν μεγάλες πιθανότητες  να ξεκινήσει ένας ολοκληρωτικός πόλεμος, στο μέτρο που οι χαλύβδινες θελήσεις της Αμερικής και της Ευρασίας αναμετρήθηκαν στην ανατολική Μεσόγειο. Θα μας πάρει κάποιο χρόνο προτού να αντιληφθούμε το έργο που εκτελέσαμε στη σκιά, πράγμα τελείως φυσιολογικό για γεγονότα τέτοιου μεγέθους. Οι αναταραχές στις ΗΠΑ, από την τρελή πορεία που ακολούθησε η Ουάσιγκτον μέχρι το κλείσιμο της ομοσπονδιακής κυβέρνησης και η πιθανότητα αδυναμίας πληρωμής, αποτελούν τις συνέπειες αυτής της ιστορικής στιγμής.

Ας θυμηθούμε την πτώση του Τείχους του Βερολίνου. Όταν κατέρρευσε, ήμουν στη Μόσχα, έγραφα για την  Haaretz. Είχα πάει σε μια συνέντευξη Τύπου με μέλη του Πολιτικού Γραφείου στο ξενοδοχείο President, και τους είχα ρωτήσει εάν νόμιζαν ότι ήταν το τέλος της ΕΣΣΔ και του σοσιαλιστικού συστήματος. Είχαν γελάσει μαζί μου, επειδή ήταν μια πάρα πολύ δυσάρεστη κατάσταση για αυτούς. Όχι, έλεγαν με μια φωνή. «Ο σοσιαλισμός θα ανθίζει, αυτό θα είναι το αποτέλεσμα της πτώσης του Τείχους». Δύο χρόνια αργότερα, δεν υπήρξε πια η ΕΣΣΔ. Η μνήμη μας τα βλέπει όλα αυτά σε συντόμευση τώρα, σαν μικρό συμβάν. Αλλά μας πήρε κάποιο χρόνο.

Η κορύφωση της έντασης, αυτό το τελευταίο Σεπτέμβριο 2013,